Pedro Meyer “Prawda i rzeczywistość w fotografii” – książka o moralnych aspektach cyfrowej manipulacji obrazem
Kiosk, 2006-08-09 12:42
Książka dokumentalisty, Pedro Meyera, jest głosem w trwającej od dawna dyskusji na temat cyfrowej manipulacji w fotografii. Czy zdjęcie dokumentalne, ale obrobione potem w komputerze nadal pokazuje rzeczywistość? Czy fotografowi wolno wprowadzać modyfikacje do obrazu, który przekazuje pewne prawdy na temat świata? Pedro Meyer odpowiada jednoznacznie: jak najbardziej tak.
Znane raczej z literatury informatycznej wydawnictwo Helion opublikowało właśnie książkę Pedro Meyera "Prawda i rzeczywistość w fotografii". Jej podtytuł brzmi: "Czy technologia cyfrowa sprawia, że fotografie przestają oddawać rzeczywistość" i to poniekąd wyjaśnia, dlaczego firma wydająca książki o komputerach prezentuje pozycję poświęconą fotografii.
Żyjemy w czasach niezwykle silnej ekspansji technik cyfrowych, możemy obserwować wręcz zachłyśnięcie się nimi. Trwa w związku z tym ogromna zmiana w fotografii, która chyba ostatecznie odsuwa się od technologii srebrowej na rzecz cyfrowych form rejestracji obrazu. Tę rewolucję porównuje się z niegdysiejszą "śmiercią" zdjęć czarno-białych na rzecz kolorowych.
Każdy, kto posługiwał się choć raz "cyfrówką" wie, że takie fotografowanie ma mnóstwo zalet, jednak zaraz za nimi idzie wiele problemów i wątpliwości, szczególnie na gruncie profesjonalnym, a przede wszystkim dokumentalnym.
I nimi właśnie zajmuje się w swojej książce Pedro Meyer.
Meyer przez lata był znanym dokumentalistą, posługującym się klasyczną techniką, "analogową". Urodzony w Madrycie w 1935 roku, w rodzinie żydowskich uchodźców. Dwa lata po narodzinach syna Meyerowie znów musieli uciekać, tym razem przed wojną domową w Hiszpanii. Osiedlili się w Meksyku i ten kraj stał się nie tylko nową ojczyzną fotografa, ale i główną inspiracją jego zdjęć. Gdy Pedro zajął się profesjonalnie fotografią – zaczął dokumentować wydarzenia z pierwszych stron gazet oraz zupełnie banalne, codzienne życie swoich rodaków. Dopiero później zaczął jako reportażysta-dokumentalista jeździć po świecie. W latach 70. był też założycielem kilku organizacji i stowarzyszeń fotograficznych w Meksyku.
Gdy aparaty cyfrowe osiągnęły wysoką jakość – Meyer zmienił sprzęt z analogowego na cyfrowy. Naturalną konsekwencją tego faktu stała się więc też cyfrowa obróbka powstałych zdjęć w komputerze. I ta właśnie czynność jest główną bohaterką książki.
Temat niezwykle aktualny i wywołujący wciąż wiele emocji tu przedstawiony jest z punktu widzenia fotografa-dokumentalisty (który powinien być najbardziej ortodoksyjny w przedstawianiu rzeczywistości) na co dzień manipulującego zdjęciami, dokonującego cyfrowej obróbki i wprowadzającego w ten sposób modyfikacje w obrazie.
W 1995 roku Meyer założył ZoneZero (www.zonezero.com), stronę internetową (a właściwie elektroniczny magazyn) prezentującą cyfrowe zdjęcia, będącą miejscem wymiany opinii i wiedzy na ten temat. Wiele z opublikowanych w książce tekstów pochodzi właśnie z ZoneZero i odnosi się do rozmaitych aktualnych w danej chwili zdarzeń – pojawia się tam tekst na temat zdjęć z wojny w Iraku, esej na temat cyfrowej manipulacji zdjęciami rodzinnymi, a także o Las Vegas, przewrotny, zaczynający się od słów: "Dlaczego jestem tak zafascynowany las Vegas? Może dlatego, że jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie mogę robić zdjęcia, które wyglądają jak z podręcznika wykonywania komputerowych, wielowarstwowych, fikcyjnych obrazów. Fotografie, które, by użyć ulubionego terminu fotografów dokumentalistów, są pod każdym względem "czystymi zdjęciami".
"Prawda i rzeczywistość w fotografii" nie jest tekstem prowokującym, "wkładającym kij w mrowisko" tylko po to, żeby wywołać kontrowersje. To zbiór wielu artykułów i esejów Meyera, powstających na przestrzeni ostatnich 10 lat (a więc dokładnie w okresie, gdy dokonywała się rewolucja w technikach fotograficznych), bogato ilustrowany zdjęciami, odnoszący się do rozmaitych wydarzeń i faktów, które fotografii dotyczyły lub w inny sposób były z nią związane.
Meyer stawia wiele tez, wiele pytań, na które rzeczywiście trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi. "Wielokrotnie byłem pytany, czy nie uważam, że cyfrowo przetworzone obrazy powinny być oznaczone jakimś specjalnym symbolem, żeby odróżnić je od tradycyjnych zdjęć. Odpowiadam zawsze, że wprowadzenie symbolu, iż zdjęcie zostało cyfrowo obrobione, pociąga za sobą pytanie: a co ze wszystkimi nie cyfrowymi, a tradycyjnymi obrazami, które zostały przetworzone?"
Krótkie teksty, pogrupowane w rozdziały, z których każdy posiada własny, przynajmniej kilkunastostronicowy "dział" ze zdjęciami, czyta się bez wysiłku, a emocje mogą wzrosnąć tylko wtedy, gdy z tezami stawianymi przez autora przestaniemy się zgadzać. I dotyczyć to może zarówno ortodoksyjnych wrogów cyfrowej manipulacji, jak i tych bardziej liberalnych fotografów.
Chcąc w ogromnym skrócie podsumować tok myślenia Meyera – ponad suchą rejestrację świata stawia on treść, którą zdjęcie niesie i którą każdy może odczytać na wiele sposobów: "Fotografia ma strukturę otwartą na interpretację. Wierzę, że w tym tkwi jej piękno i tajemnica".
Książka Pedro Meyera jest cennym głosem w obejmującej przecież cały świat dyskusji na temat moralnych aspektów cyfrowej manipulacji w fotografii. Głosem sumiennie udokumentowanym, zilustrowanym, pełnym argumentów dyskusyjnych i takich, z którymi trudno się nie zgodzić.
A stawiające wyzwanie przeciwnikom motto książki: "Czy nie nadeszła już pora, żeby pogodzić się z faktem, iż fotografie nigdy o niczym nie mówiły prawdy?" może zmobilizuje wrogów Meyera do skonstruowania równie przekonującej publikacji.
Pedro Meyer
Prawda i rzeczywistość w fotografii
Tytuł oryginału: The Real and the True: The Digital Photography of Pedro Meyer
Tłumaczenie: Jacek Mikołajczyk
Wydawnictwo Helion
http:/helion.pl
Gliwice 2006
Cena książki: 69,00 zł
Kup książkę tu
